Πώς διδάσκουμε: όταν η μέθοδος 5Ε συναντά την Πολλαπλή Νοημοσύνη

Όταν οι γονείς μάς ρωτούν πώς ακριβώς διδάσκουμε, η απάντηση βρίσκεται στον συνδυασμό δύο προσεγγίσεων: η μία δίνει τη δομή στη μαθησιακή εμπειρία και η άλλη ανοίγει διαφορετικούς δρόμους προς τη γνώση.

Η μέθοδος 5Ε είναι ένα μοντέλο διερευνητικής μάθησης που οργανώνει τη μαθησιακή διαδικασία σε πέντε φάσεις: Εμπλοκή, Εξερεύνηση, Εξήγηση, Επέκταση και Αξιολόγηση. Αντί το παιδί να δέχεται απλώς έτοιμες πληροφορίες, ενθαρρύνεται να παρατηρεί, να δοκιμάζει, να κάνει ερωτήσεις, να συνδέει και να οικοδομεί σταδιακά τη νέα γνώση.

Η Θεωρία της Πολλαπλής Νοημοσύνης του Howard Gardner προσθέτει κάτι εξίσου σημαντικό: την αναγνώριση ότι δεν χρειάζεται όλα τα παιδιά να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο για να φτάσουν στον ίδιο μαθησιακό στόχο.

Με απλά λόγια:

Οι πέντε φάσεις της μάθησης

Εμπλοκή
Ξεκινάμε από την περιέργεια. Μια ιστορία, ένα αντικείμενο, μια εικόνα, ένα τραγούδι, ένα ερώτημα ή κάτι απρόσμενο μπορεί να γίνει η αφορμή για να ενεργοποιηθούν όσα ήδη γνωρίζουν τα παιδιά και να θελήσουν να ανακαλύψουν περισσότερα.

Εξερεύνηση
Τα παιδιά περνούν στη δράση. Παρατηρούν, αγγίζουν, πειραματίζονται, κατασκευάζουν, συγκρίνουν, κινούνται και δοκιμάζουν τις ιδέες τους. Η γνώση αρχίζει να χτίζεται μέσα από την εμπειρία.

Εξήγηση
Δίνουμε χώρο και λέξεις σε όσα ανακαλύψαμε. Τα παιδιά συζητούν, περιγράφουν, ζωγραφίζουν, αναπαριστούν ή παρουσιάζουν τις ιδέες τους, ενώ η εκπαιδευτικός τα βοηθά να οργανώσουν τη σκέψη τους και εισάγει σταδιακά νέες έννοιες και λεξιλόγιο.

Επέκταση
Η γνώση μεταφέρεται σε μια νέα κατάσταση. Ένα πείραμα μπορεί να γίνει κατασκευή, μια ιστορία να οδηγήσει σε μαθηματικά, μια παρατήρηση στη φύση να συνεχιστεί μέσα από τέχνη, κίνηση ή ομαδική έρευνα. Έτσι τα παιδιά αρχίζουν να δημιουργούν συνδέσεις ανάμεσα σε όσα μαθαίνουν.

Αξιολόγηση
Παρατηρούμε τι έχει κατανοήσει κάθε παιδί και πώς μπορεί να χρησιμοποιήσει τη νέα γνώση. Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται σε μία «σωστή απάντηση»: μπορεί να φανεί μέσα από τον λόγο, το παιχνίδι, μια κατασκευή, μια ζωγραφιά, την κίνηση ή τον τρόπο με τον οποίο το παιδί λύνει ένα πρόβλημα.

Ένα παράδειγμα: ο κύκλος ζωής της πεταλούδας

Ας δούμε πώς μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη.

Στην Εμπλοκή, μια ιστορία για μια μικρή κάμπια δημιουργεί την πρώτη απορία: «Πώς γίνεται μια κάμπια πεταλούδα;»

Στην Εξερεύνηση, τα παιδιά παρατηρούν εικόνες ή φυσικό υλικό, αναζητούν έντομα στην αυλή, συγκρίνουν και βάζουν σε σειρά τα διαφορετικά στάδια της μεταμόρφωσης.

Στην Εξήγηση, προσπαθούν να περιγράψουν αυτό που ανακάλυψαν. Κάποια μπορεί να το αφηγηθούν, άλλα να το ζωγραφίσουν και άλλα να χρησιμοποιήσουν το σώμα τους για να γίνουν αυγό, κάμπια, χρυσαλλίδα και τελικά πεταλούδα.

Στην Επέκταση, η ίδια ιδέα ανοίγει νέους δρόμους: δημιουργούμε τον κύκλο ζωής με φυσικά υλικά, αναζητούμε μοτίβα στα φτερά, μετράμε και ταξινομούμε, δημιουργούμε μια ομαδική κατασκευή ή εξερευνούμε τη συμμετρία μέσα από την τέχνη.

Και στην Αξιολόγηση, δεν ζητάμε από όλα τα παιδιά να αποδείξουν τι έμαθαν με τον ίδιο τρόπο. Παρατηρούμε αν μπορούν να αναγνωρίσουν τη σειρά, να την εξηγήσουν, να την αναπαραστήσουν ή να χρησιμοποιήσουν τη νέα γνώση μέσα στο παιχνίδι τους.

Ένας στόχος, πολλοί δρόμοι

Εδώ ακριβώς συναντιούνται οι δύο προσεγγίσεις.

Ο μαθησιακός στόχος μπορεί να είναι κοινός για όλη την ομάδα. Η εμπειρία, όμως, δεν χρειάζεται να είναι ίδια για όλους.

Ένα παιδί μπορεί να συνδεθεί περισσότερο μέσα από την κίνηση, ένα άλλο μέσα από μια ιστορία, ένα τρίτο μέσα από την κατασκευή, τη μουσική, την παρατήρηση ή τη συνεργασία. Και μέσα στην ίδια μαθησιακή εμπειρία, κάθε παιδί έχει την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει τα δυνατά του σημεία αλλά και να αναπτύξει νέους τρόπους μάθησης.

Αυτός είναι ο λόγος που στο The Key δεν βλέπουμε τη διδασκαλία ως μετάδοση πληροφοριών, αλλά ως σχεδιασμό μαθησιακών εμπειριών.

Ο στόχος είναι κοινός. Οι δρόμοι προς αυτόν μπορούν να είναι πολλοί.